Kodi i ri është rezultat i një procesi gjithëpërfshirës dhe shumëfazësh, i realizuar në kuadër të projektit “Forcimi i standardeve etike për besim më të madh në media”, i mbështetur nga Qeveria e Zvicrës përmes programit Civica Mobilitas. Në këtë proces morën pjesë gazetarë, redaktorë, punonjës të mediave, organizata mediatike dhe mekanizma të vetërregullimit, me qëllim që Kodi t’u përgjigjet sfidave reale me të cilat përballet sot gazetaria.

Kryetari i SHGM-së, Mladen Çadikovski, theksoi se Kodi i ri përfaqëson një marrëveshje të re mes gazetarëve dhe publikut.

“Sot promovojmë një marrëveshje të re mes gazetarëve dhe publikut. Vlerat themelore të gazetarisë nuk ndryshojnë. E vërteta, verifikimi i fakteve, pavarësia, interesi publik dhe përgjegjësia ndaj qytetarëve mbeten themeli i këtij profesioni. Por duhet të modernizojmë mënyrën se si i zbatojmë këto parime”, tha Çadikovski.

Ai shtoi se Kodi nuk është hartuar vetëm për të ndjekur ndryshimet teknologjike, por edhe për të mos lejuar që ato të mbizotërojnë mbi parimet etike të gazetarisë. “Teknologjia mund të jetë një mjet, por kurrë nuk duhet të zëvendësojë gjykimin profesional, vendimin etik dhe përgjegjësinë gazetareske”, theksoi ai.

Drejtoresha e IMM-së, Biljana Petkovska, falënderoi anëtarët e grupit të punës, iniciativën e mëparshme që nisi procesin në bashkëpunim me IREX dhe USAID, si dhe të gjithë kolegët që kontribuan në përmirësimin e tekstit përmes procesit konsultativ.

“Tani vjen pjesa më e vështirë, zbatimi i standardeve etike nga vetë gazetarët. Për këtë nevojitet angazhim i përbashkët, si nga gazetarët, ashtu edhe nga qytetarët, përmes njohjes dhe përdorimit të mekanizmave të vetërregullimit mediatik”, tha Petkovska.

Drejtori i MCMS-së, Aleksandar Kërzhalovski, e vlerësoi procesin si një shembull të rëndësishëm të vetërregullimit dhe pjekurisë së sektorit civil dhe atij mediatik. Ai theksoi se Civica Mobilitas, e cila prej 12 vitesh zbatohet nga MCMS me mbështetjen e Ambasadës së Zvicrës, ka mbështetur mbi 500 iniciativa, ndërsa aktiviteti i SHGM-së dhe IMM-së është ndër më të rëndësishmit, sepse dëshmon se sektori mund të ndërtojë vetë standarde, të forcojë besimin dhe të rrisë përgjegjësinë ndaj publikut.

Kryetarja e Bordit Drejtues të KEMM-it, Leunora Kaliqi, tha se Këshilli për Etikë në Media ishte i kënaqur që ishte pjesë e këtij procesi. Ajo theksoi rëndësinë e gjithëpërfshirjes, kontributin e të gjithë atyre që morën pjesë vullnetarisht dhe nevojën për standarde të forta etike në kohën e sfidave digjitale, dezinformatave dhe inteligjencës artificiale. Sipas saj, Kodi mbron interesin publik dhe besueshmërinë e komunitetit gazetaresk.

Gazetarja Mira Kostiq, anëtare e grupit të punës, kujtoi se që në vitin 2001 ishte identifikuar nevoja për një Kod që nuk do të shërbente vetëm për mbrojtjen e gazetarëve nga sjelljet joetike, por mbi të gjitha për mbrojtjen e qytetarëve përmes praktikimit të gazetarisë cilësore dhe të përgjegjshme. Ajo theksoi se, 25 vjet më vonë, Kodi i ri duhet t’u shërbejë si gazetarëve të sotëm, ashtu edhe brezave të ardhshëm.

Gazetari Vasko Magleshov, gjithashtu pjesë e ekipit që punoi për Kodin gjatë dy viteve të fundit, prezantoi risitë kryesore të dokumentit. Ai theksoi se Kodi ruan identitetin e versionit të mëparshëm, por saktëson standardet në disa fusha të rëndësishme. Ndër to janë përdorimi i inteligjencës artificiale, verifikimi i informacionit nga burime të pavarura, dallimi i qartë mes interesit publik dhe interesit të publikut, transparenca në korrigjimet dhe ndryshimet e përmbajtjeve digjitale, konflikti i interesit, titujt që duhet të përputhen me përmbajtjen, mbrojtja e kategorive të cenueshme, raportimi i kujdesshëm për vetëvrasjet dhe tentativat për vetëvrasje, si dhe rregullat për përdorimin e informacionit të siguruar përmes incizimeve të fshehta kur ekziston interes publik.

Me Kodin e ri, komuniteti gazetaresk fiton një kornizë moderne etike që i përgjigjet epokës digjitale, duke ruajtur njëkohësisht parimet themelore të profesionit: saktësinë, verifikimin e fakteve, pavarësinë, përgjegjësinë, mbrojtjen e dinjitetit njerëzor dhe punën në interes të publikut.

Kodi është i disponueshëm në 8 versione gjuhësore në këtë link.

Новиот Кодекс е резултат на инклузивен и повеќефазен процес, спроведен во рамките на проектот „Јакнење на етичките стандарди за поголема доверба во медиумите“, поддржан од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас. Во процесот беа вклучени новинари, уредници, медиумски работници, медиумски организации и саморегулаторни тела, со цел Кодексот да одговори на реалните предизвици со кои денес се соочува новинарството.

Претседателот на ЗНМ, Младен Чадиковски, истакна дека новиот Кодекс претставува нов договор меѓу новинарите и јавноста.

„Денес промовираме нов договор меѓу новинарите и јавноста. Основните вредности на новинарството не се менуваат. Вистината, проверката на фактите, независноста, јавниот интерес и одговорноста кон граѓаните остануваат темелот на оваа професија. Но, мора да се модернизира начинот на кој тие принципи ги применуваме“, порача Чадиковски.

Тој додаде дека Кодексот не е напишан само за да ги следи технолошките промени, туку за да не се дозволи тие да ги надвладеат етичките принципи на новинарството. „Технологијата може да биде алатка, но никогаш не смее да стане замена за професионалната проценка, етичката одлука и новинарската одговорност“, нагласи Чадиковски.

Директорката на МИМ, Билјана Петковска, се заблагодари на членовите на работната група, на претходната иницијатива со која започна процесот во соработка со ИРЕКС и УСАИД и на сите колеги кои преку консултативниот процес придонеле за подобрување на текстот.

„Сега следува најтешкиот дел, а тоа е примената на етичките стандарди од страна на новинарите. За тоа е потребна заедничка посветеност, како од новинарите, така и од граѓаните, преку препознавање и користење на медиумските саморегулативни механизми“, истакна Петковска.

Директорот на МЦМС, Александар Кржаловски, го поздрави процесот како важен пример за саморегулација и зрелост на граѓанскиот и медиумскиот сектор. Тој посочи дека Цивика мобилитас, која 12 години ја спроведува МЦМС со поддршка од Швајцарската амбасада, досега поддржала повеќе од 500 иницијативи, а активноста на ЗНМ и МИМ е меѓу позначајните затоа што покажува дека секторот може самостојно да гради стандарди, да ја подобрува довербата и да ја унапредува одговорноста кон јавноста.

Претседателката на Управниот одбор на СЕММ, Леунора Калиќи, истакна дека Советот за етика во медиумите со задоволство бил дел од процесот. Таа ја нагласи важноста на инклузивноста, придонесот на сите кои волонтерски се вклучиле и потребата од силни етички стандарди во време на дигитални предизвици, дезинформации и вештачка интелигенција. Според неа, Кодексот го штити јавниот интерес и кредибилитетот на новинарската заедница.

Новинарката Мира Костиќ, член на работната група, потсети дека уште во 2001 година била препознаена потребата од Кодекс кој нема да служи само за заштита на новинарите од неетичност, туку пред сè за заштита на граѓаните преку практикување квалитетно и одговорно новинарство. Таа посочи дека, 25 години подоцна, новиот Кодекс треба да им служи и на сегашните, но и на идните генерации новинари.

Новинарот Васко Маглешов, исто така дел од тимот кој работеше на кодексот во изминатите две години, ги претстави клучните новини во Кодексот, нагласувајќи дека документот го задржува идентитетот на постојниот Кодекс, но ги допрецизира стандардите во повеќе важни области. Меѓу нив се употребата на вештачка интелигенција, проверката на информации од независни извори, јасното разграничување меѓу јавен интерес и интерес на јавноста, транспарентноста при исправки и измени на дигитални содржини, конфликтот на интереси, насловите што мора да одговараат на содржината, заштитата на ранливите категории, претпазливото известување за самоубиства и обиди за самоубиства, како и правилата за користење информации добиени со тајно снимање кога постои јавен интерес.

Со новиот Кодекс, новинарската заедница добива современа етичка рамка која одговара на дигиталната ера, но истовремено ги задржува основните принципи на професијата: точност, проверка, независност, одговорност, заштита на човековото достоинство и работа во јавен интерес. Овој кодекс претходеше и на претходно објавени две (линк 1) и (линк 2) стручни анализи кои исто така ги покриваат и регионалните како и компаративните искуства на кодексите за етика во медиумскиот сектор.

Кодексот на новинарите на Македонија е достапен на веб-страниците на ЗНМ и МИМ во осум јазични верзии.

Фото: Иван Поповиќ

Содржината на оваа објава е единствена одговорност на Здружението на новинарите на Македонија и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на владата на Швајцарија, Цивика мобилитас, или организациите што ја спроведуваат.

Në konkursin për çmimin për gazetari „Nikolla Mlladenov 2025“ mund të paraqiten të gjithë gazetarët që punojnë profesionalisht në media ose bashkëpunojnë me mediat si frilancerë.

Storiet e paraqitura duhet të jenë të publikuara gjatë vitit 2025 në gazeta, në radio, në televizion, në portale informative në internet ose nga agjenci lajmesh që janë të regjistruara dhe veprojnë në Republikën e Maqedonisë së Veriut.

Një autor ose një grup autorësh mund të paraqiten me më së shumti 3 tema të ndryshme, ndërsa secila temë mund të përfshijë disa tekste/kronika të ndërlidhura.

Në konkurs do të ndahen: çmimi i parë, i dytë dhe i tretë për Storien më të Mirë Hulumtuese.

Si zakonisht, materialet e paraqitura do të shqyrtohen nga një komision i përbërë nga përfaqësues relevantë të sferës mediatike dhe publike.

Çmimet për storien më të mirë hulumtuese mbështesin dhe promovojnë storiet që:

• përgatiten sipas standardeve profesionale dhe etike në punën gazetareske;
• zbulojnë tema që janë të rëndësishme për publikun e gjerë dhe kanë të bëjnë me krimin e organizuar, korrupsionin, keqpërdorimin e pushtetit dhe shkeljen e të drejtave të njeriut;
• demonstrojnë një hulumtim të thelluar gazetaresk, të mbështetur me fakte, prova dhe deklarata nga burime dhe bashkëbisedues të ndryshëm relevantë;
• e paraqesin temën në mënyrë të kuptueshme, përmes stilit origjinal gazetaresk;
• synojnë të nxisin zgjidhjen institucionale të veprimeve të paligjshme dhe keqpërdorimeve të bëra nga individë ose institucione;
• përfshijnë me sukses formate multimediale dhe/ose mënyra kreative të rrëfimit/shprehjes;
• përdorin mënyra të reja për të arritur te publiku ose te segmente të ndryshme të publikut (grupe të ndryshme moshe, grupe të margjinalizuara etj.).

Fituesve të çmimeve do t’u dorëzohet certifikatë dhe shpërblim monetar prej 60.000 denarë për storien hulumtuese të vlerësuar me çmimin e parë, 40.000 denarë për storien e vlerësuar me çmimin e dytë dhe 30.000 denarë për storien e vlerësuar me çmimin e tretë.

Konkursi është i hapur deri më 17 shkurt 2026.

Aplikimet duhet të dërgohen në: novinarskinagradi@mim.org.mk me shënimin: Aplikim për çmimet e gazetarisë “Nikolla Mlladenov 2025”.

Për informacione dhe pyetje të mëtejshme, Ju lutemi na kontaktoni në: 3090 144 ose përmes emailit: novinarskinagradi@mim.org.mk

• Storja më e mirë hulumtuese – çmimi i parë, i dytë dhe i tretë
• Produkti më inovativ gazetaresk (një çmim)
• Fotoreportazhi më i mirë (një çmim)

Në konkurs mund të aplikojnë të gjithë gazetarët dhe fotoreporterët që punojnë profesionalisht në media ose bashkëpunojnë si “freelancer” me to.

Materialet e paraqitura duhet të jenë publikuar gjatë vitit 2024 në gazeta, në radio, në televizion, në portale informative onlajn ose nga agjenci lajmesh të regjistruara dhe që veprojnë në Republikën e Maqedonisë së Veriut.

Një autor ose grup autorësh mund të aplikojnë me jo më shumë se 3 tema të ndryshme në dy
kategoritë e para, dhe secila temë mund të përfshijë më shumë tekste/kronika të lidhura.

Çdo fotoreporter mund të marrë pjesë me jo më shumë se 3 fotografi, të cilat janë publikuar në gazeta, në portalet onlajn ose nga agjenci lajmesh. Në konkurs pranohen edhe fotografitë e publikuara në media të huaja, por ato duhet të lidhen me tema dhe ngjarje me rëndësi gazetareske që kanë shënuar vitin paraprak (2024) në Maqedoninë e Veriut.

Si zakonisht, materialet e paraqitura do të shqyrtohen nga një komision i përbërë nga përfaqësues relevantë të sferës mediatike dhe publike.

Kriteret e përzgjedhjes

A. Çmimi për storjen më të mirë hulumtuese i mbështet dhe i promovon storjet që:

• janë përgatitur sipas standardeve profesionale dhe etike të punës gazetareske;
• zbulojnë tema që janë të rëndësishme për publikun e gjerë dhe kanë të bëjnë me krimin e organizuar, korrupsionin, keqpërdorimin e pushtetit dhe shkeljen e të drejtave të njeriut;
• demonstrojnë një hulumtim të thelluar gazetaresk, të mbështetur me fakte, prova dhe deklarata nga burime dhe bashkëbisedues të ndryshëm relevantë;
• e paraqesin temën në mënyrë të kuptueshme, përmes stilit origjinal gazetaresk;
• synojnë të nxisin zgjidhjen institucionale të veprimeve të paligjshme dhe keqpërdorimeve të bëra nga individë ose institucione.

B. Çmimi për produktin më inovativ gazetaresk nxit dhe promovon format e reja të shprehjes gazetareske, ku në mënyrë krijuese dhe inovative përdoren teknologjitë e informacionit dhe komunikimit, me qëllim që tregimet të arrijnë te qytetarët, t’i edukojnë dhe t’i nxisin të angazhohen për zgjidhjen e çështjeve të rëndësishme të interesit publik. Veçanërisht inkurajohen prodhimet gazetareske që:

• janë përgatitur sipas standardeve profesionale dhe etike të punës gazetareske;
• përfshijnë me sukses formate multimediale dhe mënyra krijuese të rrëfimit/shprehjes (p.sh., raportim me përdorimin e telefonit celular, përfshirje të formateve audio dhe video në tekst etj.);
• përdorin mënyra të reja për të arritur te publiku ose segmente të ndryshme të tij (grupe të ndryshme moshore, grupe të margjinalizuara etj.);
• përdorin mënyra/aplikacione të reja për ndërveprim dhe përfshirje të publikut në përgatitjen e tregimeve.

C. Çmimi për fotoreportazhin më të mirë vlerëson dhe promovon fotoreporterët profesionistë që:

• kanë paraqitur fotografi që lidhen me tema dhe ngjarje me rëndësi gazetareske që kanë shënuar vitin paraprak (2024);
• kanë publikuar fotografi në media që janë të regjistruara dhe veprojnë në vendin tonë ose në media të huaja;
• demonstrojnë kreativitet të jashtëzakonshëm dhe shprehje estetike;
• Nuk kanë përdorur teknika të manipulimit vizual përveç rregullimeve bazike si prerja (crop), ndriçimi, ngjyrat dhe kontrasti (mjetet bazike në Photoshop dhe LightRoom);
• fotografitë duhet të jenë në format digjital .jpg, me rezolucion 300 dpi;
• rezolucioni minimal i fotografisë të mos jetë më pak se 2 000 piksel në anën më të gjatë;
• përmbajnë informacion për meta të dhënat;
• fotografia duhet të jetë vepër autoriale e kandidatit të paraqitur, një autor mund të dërgojë deri në 3 fotografi.

Fituesve të çmimeve do t’u jepet certifikatë dhe shpërblim financiar prej 60 000 denarë për vendet e para në të tre kategoritë, si dhe, 40 000 denarë për vendin e dytë dhe 20 000 denarë për vendin e tretë në kategorinë për storje hulumtuese.

Konkursi është i hapur deri më 17 shkurt 2025.

Aplikimet duhet të dërgohen në: novinarskinagradi@mim.org.mk me shënimin: Aplikim për çmimet e gazetarisë “Nikolla Mlladenov 2024”.

Aplikimi përbëhet nga:

• Formulari i plotësuar për kategorinë përkatëse (i disponueshëm në shtojcë);
• Fotografia (nëse aplikohet për çmimin e Fotoreportazhit më të mirë).

Për informacione dhe pyetje shtesë, na kontaktoni në: 3090 144 ose në e-mail: novinarskinagradi@mim.org.mk